Wat is budgetteren?
Budgetteren betekent de juiste persoonlijke balans vinden tussen wat je nodig hebt, wat je wil en je toekomst. Daarbij breng je in kaart wat er maandelijks binnenkomt en wat er uitgaat. Zo weet je steeds waar je financieel staat en wordt je niet verrast door het getal op je bankrekening. Het hele proces is in te delen in drie onderdelen: je inkomsten optellen, je uitgaven indelen in categorieën en aan elke categorie een grens meegeven.
Een budget zorgt dus voor overzicht waarbij je vooraf bepaalt hoeveel je per categorie wil uitgeven. Zo neem je zelf de controle over je transacties.
Budgetteren betekent beheren en niet limiteren. Je beheert de verschillende categorieën op een manier dat je financieel sterker en gelukkiger maakt.
WAT IS BUDGETTEREN NIET?
Budgetteren betekent niet enkel je uitgaven bekijken. Wanneer je pas achteraf kijkt naar waar je geld gebleven is, ben je aan het registreren en niet aan het plannen. Budgetteren gaat om vooruitblikken. Je legt vooraf een grens vast zodat je aan het einde van de maand niet voor verrassingen komt te staan.
Daarnaast is het voor iedereen geschikt en niet enkel voor wie krap bij kas zit. Mensen met een ruim inkomen budgetteren om bewuste keuzes te maken in plaats van toevallig op de huidige situatie te reageren. Een budget hebben is een gewoonte die op elk inkomensniveau nut heeft.
Waarom budgetteren?
Het heeft vele voordelen zoals
- Minder blinde vlekken in je uitgavenpatroon
Wie pas achteraf kijkt, onderschat vrij vaak het totaal aan uitgaven. Met een budget maak je dit zichtbaarder. - Besturen in plaats van toekijken
Zonder een plan en overzicht reageer je enkel op wat er gebeurt in plaats van acties ondernemen om iets te laten gebeuren. - Doelgerichter werken
Een doel behalen lukt sneller wanneer je er ruimte voor maakt. - Een vangnet voor tegenslag
Met een budget kan je een onverwachte gebeurtenis toch op een goede manier opvangen, met nodige verschuivingen. - Minder stress
Iemand die weet hoe de maand er financieel uitziet, maakt zich minder zorgen.
De meest gekende budgetmethodes
Het beste systeem is het systeem dat bij jou past. Een universeel beste systeem bestaat niet maar deze vaak gebruikte methodes kunnen je alvast inspiratie geven voor een persoonlijke methode.
DE 50/30/20 VERDELING
Deze aanpak splitst je inkomen in drie brede stukken.
50% gaat naar je vaste kosten zoals huur of hypotheek, nutsvoorzieningen, verzekeringen etc.
30% gaat naar variabele kosten zoals sport, cosmetica of uitstappen.
20% gaat naar je toekomst in de vorm van sparen, beleggen of schuld sneller afbetalen
Het voordeel bij deze methode is de eenvoud. Je werkt enkel met drie categorieën en niet met elke euro. De keerzijde is dat je minder specifiek kan achterhalen waar je geld precies naartoe gaat.
BUDGETTEREN VANAF NUL
Alles wat binnenkomt krijgt een bestemming toegewezen. Dit kan een vaste kost, een investering of een aankoop van je wishlist zijn. Nul wil hierbij zeggen dat niets zonder bestemming blijft. Ideaal voor wie exact wil weten waar elke euro naartoe gaat, maar deze methode vraagt ook meer tijd en discipline.
VASTE BEDRAGEN PER CATEGORIE
Naast percentages kan je ook met vaste bedragen werken. Dit verloopt ongeveer hetzelfde als de 50/30/20 regel maar iedere soort uitgave krijgt een apart en specifiek bedrag.
Je eerste budgetmethode hoeft niet je definitieve methode te zijn. Wanneer een budgetmethode niet bij jou past, kun je op elk moment wisselen. Wil je het simpel houden? Kies voor de 50/30/20 regel. Wil je meer controle? Kies voor budgetteren vanaf nul. Heb je behoefte aan grip op specifieke, terugkerende kosten? Werk dan met vaste bedragen per categorie.
Hoe je met budgetteren begint
STAP 1: RUIM JE PAPIERWERK OP
Bekijk je financiële documenten zoals je loonfiche, belastingbrieven, en verzekeringen na. Sommige vaste kosten zijn niet maandelijks te betalen. Bedenkt wat je met minder voorkomende inkomsten, zoals een eindejaarspremie, wil doen.
STAP 2: TEL AL JE INKOMSTEN OP
Maak de som van alle inkomsten die maandelijks binnenkomen. Het totaal daarvan is het bedrag waarmee je je budget gaat opbouwen.
STAP 3: BEKIJK DE UITGAVEN VAN DE AFGELOPEN DRIE MAANDEN
Zo ben je zeker dat je de uitgaven die ieder kwartaal terugkomen ook meerekent.
STAP 4: GROEPEER JE UITGAVEN IN CATEGORIEËN
De keuze ligt aan jou hoe gedetailleerd je deze categorieën wil. Start met de verdeling vaste kosten, variabele kosten, sparen en/of investeren, en ga zo verder in iedere groep.
STAP 5: KIES JE METHODE
Neem een budgetmethode en koppel er duidelijke grenzen aan. Controleer bij het opzetten of de som van al je uitgaven en spaar/investeergeld niet hoger uitvalt dan je inkomen.
STAP 6: KIES EEN MANIER OM HET OVERZICHT BIJ TE HOUDEN
Zorg dat je een manier kiest dat bij jou past zodat het makkelijker is om consequent bij te houden. Je kan kiezen tussen een spreadsheet, een notitieboekje, een app,…
STAP 7: EVALUEER REGELMATIG JE OVERZICHT EN BUDGETMETHODE
Neem de tijd om te checken of het plan nog klopt, waar het misschien misloopt en wat er moet veranderen. Heb je slechts tijdelijk last om rond te komen? Bekijk hoe je de variabele kosten kan indrukken. Blijft dit aanhouden? Dan wordt het tijd om jouw vaste kosten onder de loep te nemen of na te gaan of de budgetmethode niet te streng is opgesteld.
Doelen in je budget verwerken en volhouden
Een doel dat losstaat van je maandelijks budget, blijft een intentie. Pas wanneer het een vaste plaats krijgt, wordt het realiteit
Laat sparen niet afhangen van wat overblijft
Wie wacht tot het einde van de maand om te sparen, houdt zelden iets over. Reserveer het spaarbedrag meteen bij het begin.
Zet het doel om in een periodiek bedrag
Nadat je het doel met een concreet bedrag en streefdatum hebt opgesteld, kan je deze indelen in kleinere stappen. Deel het totaalbedrag door het aantal resterende maanden. Dit cijfer wordt het vaste spaarbedrag binnen het budget.
Blijf je plan aftoetsen aan de realiteit
Het leven staat niet stil en dat zou je budgetplan ook niet moeten zijn. Kijk regelmatig na of je budget nog aansluit bij waar je nu staat en stel het bij. Wie weet gaat het zelfs beter dan verwacht!
Laat ruimte voor het onvoorziene
Wees steeds optimistisch over je doelen maar realistisch over je financiën. Een tegenslag of onverwachte kost kan iedereen overkomen. Voorzie daarom ook een aparte marge, zoals een noodbuffer.
Vergeet niet plezier te hebben
Een budget dat volledig in teken staat van sparen, voelt al snel als opsluiting dat niemand volhoudt. Maak ruimte voor iets leuks. Budgetteren is niet limiteren maar beheren!
Veelgemaakte fouten
Fouten vermijden help je om beter te starten en vol te houden. Leer van anderen en zorg dat jij onderstaande fouten niet maakt.
Een budget zonder enige speling
In de realiteit gebeurt er al snel iets spontaans of onverwachts. Laat daarom bewust wat vrijheid in je plan zodat een kleine afwijking niet als mislukking aanvoelt. Werk je bijvoorbeeld met budgetteren vanaf nul, zorg dan voor een kleine categorie voor spontane zaken.
Jaarlijkse of onregelmatige kosten over het hoofd zien
Een verzekering die één keer per jaar betaald wordt of het jaarlijks onderhoud van de wagen duiken vaak op als een onaangename verrassing. Breng alle kosten in kaart, bereken het jaartotaal en verdeel dit over 12 maanden.
Het plan laten verstoffen
Eens het budget is opgesteld, moet dit ook nog bij de werkelijkheid blijven passen. Daarom is het belangrijk om af en toe de methode te evalueren.
Geen ruimte voor ontspanning
Een budget dat alleen bestaat uit verplichting is onhoudbaar. Het doel van budgetteren is om de juiste balans te vinden tussen wat je nodig hebt, wat je wil en je toekomst. Elk van deze drie aspecten zijn even belangrijk.